تاريخچه شبكه‌ آبياري و زهكشي مغان :

توسعه كشاورزي در دشت مغان به صورت ديم كاري از سال 1328 توسط سازمان برنامه و بودجه وقت و با تاسيس و راه اندازي شركت شيار آذربايجان آغاز گرديد . طرح توسعه كشاورزي فارياب به صورت نمونه در سطح 4030 هكتار در سال 1330 با شروع ساختمان شبكه آبياري T مورد توجه قرار گرفت كه بهره برداري از آن در سال 1332 آغاز گرديد . جهت گسترش عمران دشت و توسعه منابع آب و خاك منطقه ، مطالعات شبكه آبياري A طي سالهاي 8 - 1337 با ظرفيت 17 مترمكعب درثانيه و با سطح زيركشت 18 هزار هكتار شروع شد كه در فاز اول ، بهره برداري از 12 هزار هكتار آن مورد توجه بود كه اراضي تحت پوشش شبكه T را نيز در برگرفت .

مطالعات شبكه آبياري و زهكشي مغان در سطح 90 هزار هكتار از سال 1345 شروع و قسمتي از آن كه اراضي شبكه هاي A . A , T برگشتي و اراضي تراس بالاتر را شامل مي شد از سال 1353 به بهره برداري رسيد .

در طرح اوليه توسعه شبكه آبياري و زهكشي مغان مقرر بوده از 90 هزار هكتار اراضي ناخالص تحت پوشش شبكه ، 48 هزار هكتار توسط شركت كشت و صنعت و دامپروري بزرگ دولتي موسوم به كشت و صنعت و دامپروري مغان و 32 هزار هكتار بقيه توسط 9 شركت سهامي زراعي مورد بهره برداري قرار گيرد .

در سال 59ـ1358 شركتهاي سهامي زراعي متشكله به لحاظ عدم موفقيت در جلب اعتماد و علاقه زارعين منحل شد و اراضي زراعي تحت كنترل آنها و 6 هزار هكتار از اراضي كشت و صنعت مغان به صورت قطعات 3 ، 6 و12 هكتاري به زارعين صاحب نسق عضو آن شركتها و يا زارعين بي زمين يا كم زمين واگذار گرديد .

آشنايي با شركت بهره برداري از شبكه هاي آبياري و زهكشي مغان
شركت بهره برداري از شبكه هاي آبياري و زهكشي مغان در راستاي سياستهاي نوين اقتصادي دولت جمهوري اسلامي ايران به منظور ايجاد اصلاحات و تغييرات اساسي در ساختار نظام اقتصادي كشور و واگذاري بخشي از فعاليتهاي خدماتي دولت به بخش خصوصي و براساس توافق نامه شماره 200/51944 مورخ 22/5/1370 وزارتخانه هاي نيرو ، كشاورزي و سازمان برنامه و بودجه به منظور بهينه سازي توزيع آب كشاورزي و بهره برداري بهتر از كانالهاي آبياري و زهكشي با بكارگيري اصل بهره وري و نيز اجراي ساير امور و وظايف قيد شده در اساسنامه ، طي شماره ثبتی 206 مورخ 26/12/1370 نزد اداره ثبت شركتهاي شهرستان گرمي به ثبت رسيده است كه سهامداران آن به شرح جدول شماره (1- 1) مي باشد :

شركت بهره برداري مغان فعاليت عملي خود مبني بر بهره برداري از سد ميل و مغان و شبكه هاي آبياري و زهكشي را از نيمه دوم سال 72 و در چارچوب قراردادهاي منعقده با سازمان آب منطقه اي آذربايجانشرقي و اردبيل شروع نموده و عهده دار وظايف و امور محوله بر عهده سازمان در محدوده شبكه آبياري مغان گرديده ، با اين تفاوت كه مديريت شبكه مغان كه سيستمي دولتي بود در حدود 479 نفر پرسنل مشغول بكار بودند كه شركت توانست در نيمه دوم سال 72 با تعداد 304 نفر از نيروي انساني منتقل شده از امور آب مغان و عده قليلي نيروي انساني جوان كه تازه استخدام شده بودند فعاليت خود را آغاز كند كه در راستاي سياستهاي استفاده بهينه از امكانات و منابع انساني در پايان سال 1384 نيروي انساني شركت 236 نفر رسيده كه در مقايسه با سيستم قبلي در حدود 243 نفر ( 37/22 ) كاهش يافته است .

جدول ( 1- 1 ) : مشخصات سهامداران شركت بهره برداري مغان

7

مديران عامل شركت بهره برداري از شبكه هاي آبياري و زهكشي مغان از بدو تاسيس :

1-آقاي مهندس مهدي حبيبي از سال 1371 الي 1374

2- آقاي مهندس سيد جلال الدين ترابي از سال 1374 الي 1376

3- آقاي مهندس سهراب اسدي از سال 1376 الي 1380

4- آقاي مهندس احمد احمدي از سال 1380 تاكنون

5- آقای مهندس فیروز ندائی از سال 1386 الی 1389

6- آقای مهندس نبی اله پاسبان عیسی لو از سال 1389 تاکنون

اهداف و ماموريت شركت:

در راستاي سياستهاي نوين اقتصادي جمهوري اسلامي ايران و براساس توافق‌نامه وزارتين نيرو ، كشاورزي و سازمان برنامه و بودجه ، شركت بهره‌برداري از شبكه‌هاي آبياري و زهكشي مغان با اهداف زير تاسيس گرديد :

- افزايش توليدات كشاورزي از طريق استفاده بهينه از منابع آب موجود .

- نظارت و كنترل بر استفاده از آب كشاورزي مطابق الگو و برنامه تركيب ، تراكم كشت مصوب و اعلام شده توسط وزارت كشاورزي .توزيع آب در شبكه‌هاي آبياري و زهكشي و مزارع براساس بند فوق .

- انجام تعميرات به موقع و نگهداري از شبكه‌هاي آبياري و زهكشي با رعايت مسايل ايمني بهره‌گيري از نتايج تحقيقات بعمل آمده در زمينه روشهاي جديد علمي و فني به منظور افزايش راندمان آبياري .

- همكاري با سازمانهاي ذيربط در ايجاد مزارع نمايشي و آزمايشي در حوزه عمل شركت .

سر فصل فعاليتهاي شركت بهره‌برداري :

1) مديريت و بهره‌برداري از سد انحرافي ميل و مغان و حوضچه رسوبگير ، كانالهاي آبياري و زهكشي (انتقال درجه يك و دو) تا ابتداي كانال‌هاي درجه سه،ايستگاه‌هاي پمپاژ شماره يك ، سه ، شش، هفت و ساير تاسيسات آبي شبكه به منظور برداشت،تخصيص، انتقال وتوزيع آب زراعي به اراضي آبخور شبكه و ساير مصرف‌كنندگان براساس قرارداد منعقد شده با مشتركين شبكه .

2) نگهداري از شبكه شامل اتخاذ تمهيدات و اجراي عملياتي كه در تسهيل بهره‌برداري از شبكه و جلوگيري از تخريبات زودرس جزيي و كلي لازم و ضروري‌اند .

3) انجام تعميرات مورد نياز شبكه ، عمدتاً شامل لايروبي ، شن‌ريزي و رگلاژ جاده‌هاي سرويس ، عمليات بنايي مورد نياز ، ساخت و نصب دريچه و ساير عمليات تعميراتي مورد نياز شبكه در حد توانايي‌هاي شركت .

4) ارائه خدمات عمومي مورد نياز محوطه و ساختمان‌هاي كمپهاي مسكوني اصلاندوز ، پارس‌آباد ، درياچه و بيله‌سوار و ساختمان اداره مركزي در پارس‌آباد ، ايستگاههاي پمپاژ چهارگانه سد و حوضچه و تاسيسات وابسته آنها .

5) حفاظت و حراست از ماشين‌آلات ، ساختمانهاي اداري و كمپ خانه‌هاي سازماني و تاسيسات ساختمانهاي سد و حوضچه .

6) عقد قرارداد آبياري جهت فروش آب به آب‌بران تحت پوشش شبكه‌ آبياري و زهكشي مغان .

البته خدمات فوق از طرف شركت توسط چهار منطقه آبياري ارائه مي‌شود كه شامل منطقه آبياري اصلاندوز با 9400 هكتار اراضي تحت پوشش ، منطقه آبياري شهرك (عمدتاً اراضي تحت اختيار كشت و صنعت ها) با 16500 هكتار ، اراضي منطقه آبياري پارس‌آباد با 22500 هكتار اراضي خالص و منطقه آبياري بيله سوار با 17900 هكتار كه در طول سال زراعي 85-84 كل اراضي تحت كشت مناطق كه در حدود 5/66316 هكتار مي‌باشد زير كشت اول و در حدود 18550 هكتار بعد از برداشت كشت اول زير كشت دوم رفته به عبارتي مي‌توان گفت شركت بهره‌برداري مغان در طول سال زراعي 85-84 براي 84868 هكتار زمين زراعي آب كشاورزي توزيع و تامين كرده است .

عمده محصولاتي كه در شبكه مغان كشت شده عبارتند از گندم و جو 35000هكتار ، يونجه 3265 هكتار،كلزا 4742 هكتار ، پنبه 4289 هكتار ، چغندرقند 3617 هكتار ، ذرت بذري و دانه‌اي و علوفه‌اي 14365 هكتار ، جاليزو گوجه فرنگي 1348 هكتار، باغ و درختان غير مثمر 3266 هكتارو ساير محصولات 14979 هكتار .